۱۷۶۴
۰
۱۳۹۳/۰۸/۱۷

رفع المنازعة و الخلاف لتخلیص بعض الناس عن الانحراف

پدیدآور: سید حیدر آملی مصحح: محمد برکت

خلاصه

مؤلف در اين کتاب به پاسخگوئی يکی از شبهات وارده پيرامون امامت و خلافت بلا فصل اميرالمؤمنين عليه السلام پرداخته است.

رفع المنازعة و الخلاف

لتخلیص بعض الناس عن الانحراف

 

سید حیدر آملی

تصحیح محمد برکت

کتاب حاضر از تألیفات دانشمند مشهور قرن هشتم، سيد رکن الدين حيدر بن علی حسينی آملی[1] است. مؤلف در اين کتاب به پاسخگوئی يکی از شبهات وارده پيرامون امامت و خلافت بلا فصل اميرالمؤمنين عليه السلام پرداخته است.

نام کتاب، همانگونه که در نسخه حاضر به آن تصريح شده «رفع المنازعة و الخلاف لتخليص بعض الناس عن الانحراف» است؛ اما در کتابهای تراجم، بيشتر با نام «رافعة الخلاف عن وجه سکوت اميرالمؤمنين عليه السلام عن الاختلاف» معرفی شده است.

مشهور است که مرحوم سيد حيدر آملی، کتاب «رفع المنازعه» را به اشارت و دستور مرحوم فخرالمحققين (متوفای 771) نوشته است. و ايشان پس از تأليف، کتاب را ملاحظه کرده و بر آن اجازه‌ای برای مرحوم سيد حيدر نوشته است.

يکی از منابعی که مرحوم سيد حيدر در رساله حاضر از آن بهره برده، شرح نهج البلاغة ابن ميثم بحرانی، مشهور به «مصباح السالکين» است. قابل ذکر است که مرحوم سيد حيدر، نسخه‌ای از مصباح السالکين را از روی نسخه اصل، بخط خودش استنساخ کرده است. ظاهراً نسخة خط سيد حيدر نزد مرحوم سيد محمدعلی روضاتی در اصفهان بوده است. نسخه‌ای از اين شرح که از روی دست نويس مرحوم سيد حيدر آملی کتابت شده، در شيراز موجود است[2].

نسخه‌های کتاب

کتاب «رفع المنارعه»، از روزهای اول مورد استقبال انديشمندان قرار گرفته و استنساخ شده است. ظاهراً اولين کسی که از روی نسخه اصل بخط مرحوم سيد حيدر آملی، کتابت کرده، مرحوم عبدالرحمن بن محمد بن ابراهيم بن العتايقی (متوفای حدود 790) است[3]. نسخة مورد استفاده در اين تصحيح و همچنين نسخه‌های ديگری از «رفع المنازعه»[4]، از روی نسخه ابن عتايقی استنساخ شده است.

در سالهای اخير نسخه‌های متعددی از کتاب «رفع المنازعه» ديده و شناسائی شده است. نسخه‌ای از کتاب در مدرسه خيرات خان مشهد بوده که تصويری از آن در کتابخانه دانشگاه تهران بوده است. همچنين نسخه‌ای از قرن نهم، نزد يکی از علماء مجموعه دار قم موجود مي‌باشد.

مرحوم آقا بزرگ تهرانی نيز نسخه‌ای از کتاب را در کتابخانه مرحوم سيد علی ايروانی در تبريز ديده و در اين باره در ذريعه ج10 ص61 چنين مي‌گويد: رافعة الخلاف عن وجه سکوت اميرالمؤمنين ع عن الاختلاف، للعارف الحکيم السيد حيدر بن علی العبيدلی الحسينی الآملی کتبه بأمر استاده فخرالمحقّقين ابن العلاّمة الحلّی. و بعد فراغه کتب استاده علی ظهره إجازة له بخطّه. و النسخة فی موقوفة السيد علی الايروانی فی تبريز. و يقال له «رفع المنازعة» أيضاً.

تصحيح حاضر

تصحيح کتاب بر اساس تنها نسخه خطی قابل دسترسی، که در کتابخانه علامه طباطبائی شيراز نگهداری مي‌شود، صورت پذيرفته است. همانطور که قبلاً اشاره شد، اين نسخه از روی نسخه مرحوم ابن العتايقی استنساخ شده و نسخه از قرن يازدهم است و متأسفانه فاقد نام