۱۷۶۹
۰
۱۳۹۴/۱۰/۰۵

آیت‌الله حاج سیدهاشم نجف‌آبادی میردامادی (صاحب تفسیر خلاصة البیان)

پدیدآور: آیت الله رضا استادی

خلاصه

پایۀ زندگی را روی قناعت گذارده بود. پس انداز نداشت. ساده زندگی می‌کرد و مازاد درآمد را در راه خدا انفاق می‌کرد. با تجملات و زیاده‌روی سخت مخالف بود.

پدر یا برخی از اجداد سیدهاشم نجف‌آبادی در نجف آباد زندگی می‌کرده و به نجف اشرف هجرت کرده بودند. او در سال 1303 ق در نجف به دنیا آمد و از این‌رو مرحوم سیدهاشم در نجف بیشتر به نجف‌آبادی مشهور بوده است و چون از نوادگان میرداماد است به او میرداماد نیز می‌گفتند.[1] پدر را در دو سالگی از دست داد و از شرح حال او هیچ اطلاعی نداریم.

نسب او

نام پدرش میر سیدمحمد (سید ابوالقاسم)[2] و جد چندم[3] او میر محمد اشرف بن میر عبدالحسیب بن میر احمد بن میر سیدزین العابدین حسینی علوی و از طرفی جدّ چندم او میرداماد فرزند میر سیدشمس‌الدین محمد است که میر سیدزین‌العابدین و میر سیدشمس‌الدین هر دو داماد محقق ثانی بوده‌اند.

محقق کرکی (شیخ علی بن عبدالعالی) متوفای 940 و صاحب کتاب جامع المقاصد دو داماد دارد:

1. میر شمس‌الدین محمد پدر میرداماد، داماد محقق ثانی است و او به همین دلیل ملقب به داماد بوده و پسرش میرداماد هم این لقب را از پدر به ارث برده است و در نوشته‌هایش گاهی خود را به «محمد باقر بن داماد» و گاهی هم به «محمد بن محمد یدعی باقر الداماد» معرفی کرده است.

2. داماد دیگر محقق ثانی میر زین العابدین حسینی علوی پدر میر احمد (جد چندم سیدهاشم) است. بنابراین میر احمد و میرداماد پسرخاله یکدیگر و هردو نواده دختری محقق ثانی هستند. میر سیداحمد [4] از شاگردان شیخ بهایی و میرداماد بوده و از هردو اجازه دارد.[5] وی تألیفات فراوانی دارد که یکی از آنها «مِصقل صفا» در نقد کلام مسیحیت می‌باشد که چاپ شده است.

میر سیداحمد که افتخار دامادی میرداماد را هم دارد، فرزندی به نام میرسیدعبدالحسیب متوفای 1121 دارد و صاحب تألیفات فراوان که یکی از آنها «لطائف غیبیهیا لطائف غیبی» و دیگری «مناهج الشارعین» می‌باشد که چاپ شده است.

میر سیدعبدالحسیب فرزندی دارد به نام میرمحمد اشرف متوفای 1145 و صاحب کتاب «فضائل السادات» که مکرر چاپ شده است.

میر محمد اشرف که از طرفی نوادۀ دختری محقق ثانی و از طرفی هم نوادۀ دختری میرداماد است، جدّ چندم مرحوم آیت‌الله سیدهاشم نجف‌آبادی میردامادی است. بنابراین وی افتخار انتساب به میرداماد و محقق ثانی را دارد و سلسله نسب میرداماد و پدرش سیدمحمد شمس‌الدین و نیز سلسله نسب میر سیداحمد و پدرش میر سیدزین‌العابدین در برخی کتاب‌ها یاد شده است.

اما جالب این است[6] که مرحوم میر محمداشرف در پایان کتاب فضائل السادات به جای ذکر سلسله نسب به استفاضه استناد کرده و می‌نویسد: نسبت شرافت  قرابت آباء و اجداد این داعی به حضرت رسالت پناه محمدی (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار بین الناس من الاخیار و الاشرار به استفاضه ظاهر و معلوم است، چنانچه احدی از موافقین و منافقین قطع این نسب شریف عالی شان از ایشان ننموده‌اند.

و مقوّی این استفاضه نوشته علماء دین و افاخم مجتهدین (رضوان الله تعالی علیهم اجمعین) است که در باب اجازه احادیث و مصنفات خود به جهت والدِ والد داعی قلمی نموده‌اند و بالفعل به خط شریف ایشان (رحمهم الله تعالی) موجود است. از آن جمله از جدّ ا