۲۹۷۲
۰
۱۳۸۷/۰۴/۱۹

مراسم محرم در اندونزی

پدیدآور: محمد ظفر اقبال

خلاصه

وقتی براق می‌خواست رأس امام حسین را به آسمان ببرد یك سپاهی عاشق امام حسین(ع) بر بال براق سوار شد و می‌خواست همراه رأس امام حسین (ع) به بهشت برود ولی براق....

 

 

<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

 

 

مراسم محرم در اندونزی

محمد ظفر اقبال

 

 

 

در سفر به اندونزی، آگاه شدم که مرحوم محمد ظفر اقبال (پاکستانی الاصل ساکن جاکارتا و استاد دانشگاه) پایان نامه دکتری دومش را که در تهران گرفته با عنوان «تأثیر زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ ایرانی در زبان و ادبیات و فرهنگ اندونزی» نوشته و در سال 1384 ش دفاع کرده است.

این اثر که به ملت شریف و نجیب و میهمان نواز ایران تقدیم شده تاکنون به زیور طبع آراسته نشده است، گرچه بخشی از آن به اندونزیایی ترجمه و منتشر شده است. به همین دلیل تصمیم گرفتم بخشی از آن را با یادی از وی که حدود دو ماه پیش درگذشته در این سایت بگذارم.

مرور بر این گفتار نشان می دهد که بخش هایی از آداب و رسوم ایرانی  و عربی (برخی شیعی یا سنی) به تدریج راهی شرق آسیا شده و میان مردمان آن ناحیه جای خویش را گشوده است. بسیاری از این آداب و رسوم توسط اعراب یمنی و برخی از طریق هندی های شیعه یا سنی که همگی مهاجران دریایی از مناطق خود به جزایر اندونزی بوده اند، به این ناحیه منتقل شده است.

طبیعی است که در این انتقال، تغییرات فراوانی در این آداب و رسوم روی داده و گاهی دو سویه متضاد میان فرهنگ بومی با وارداتی یا حتی میان خود فرهنگ های وارداتی با یکدیگر آشتی داده شده است.

برای مثال، محرم برای بخشی از اهل سنت، به عنوان عید اول سال، آداب و رسومی در جهت شور و شادی داشته است. در حالی که همین محرم برای شیعیان همیشه ایام سوگواری با آدابی در این جهت بوده است. هیچ بعدی ندارد که این جنبه های متضاد به گونه ای در ادبیات و فرهنگ نقطه دورافتاده ای چون شرق آسیا آن هم در چندین قرن پیش با یکدیگر درآمیخته شده باشد. از نوشته حاضر چنین به دست می آید که بخش عمده آنچه به نام محرم در مناطقی از اندونزی برگزار می شود برگرفته از آداب و رسوم شیعیان است و این خود برای سنجش نفوذ تشیع در این مجمع الجزائر نیز به کار می آید.

به هر حال آنچه خدمت خوانندگان عزیز ارائه می شود بخشی از پایان نامه آن مرحوم است که ان شاء الله خدایش بیامرزد. با تشکر از آقای حجت الاسلام حکیم الهی ریاست مرکز فرهنگی ایران در جاکارتا که نسخه ای از این پایان نامه را در اختیار بنده قرار داد.

رسول جعفریان