۲۵۹۹
۰
۱۳۸۴/۹/۲۶
مباني ايدئولوژيک حکومت در دوران پهلوي

مباني ايدئولوژيک حکومت در دوران پهلوي

پدیدآور: محمد حسن آصف

معرفی کتاب

مباني ايدئولوژيک حکومت در دوره پهلوي<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

 

پروژه ناقص مشروطه خواهي که در صدد استقرار حکومت قانون بود صرف نظر از جدال روشنفکران و مشروطه خواهان بر سر کلمه « قانون » با دخالت­هاي روس و انگليس و شروع جنگ جهاني اول تنها به حفظ استقلال کشور قناعت کرد. به دنبال آشوب­ها و ناامني­هاي موجود در کشور پس از انقلاب مشروطه انديشه­هاي روي کار آمدن دولت اقتدارگرا و ناسيوناليست در مجامع روشنفکران برلن تبليغ مي­شد؛ جملاتي از قبيل کاوه، ايرانشهر و فرنگستان روجبن اصلي اين انديشه بودند. با اين پيش زمينه­ها رضاخان ميرپنج با حمايت انگليسي­ها کودتا کرد و در صدد ساختن دولت مدرن برآمد. به علت خاستگاه غيرمردمي دولت کودتا و سپس­تر حکومت پهلوي، استفاده از مولفه­هاي مدرن مشروعيت حکومت جايگزين انديشه سنتي و اسلامي شد. کتاب « مباني ايدئولوژيک حکومت در دوره پهلوي » به نحوه اين جايگزين و تلاش­هاي حکومت پهلوي براي توجيه سلطه خود مي­پردازد.

کتاب در 4 فصل سامان يافته است، دو فصل نخست که به مباحث نظري موضوع پرداخته است، ضمن اعتراف به در خور توجه بودن علت اصلاله کلام قدري موجب ملال خواننده مي­شود. موضوعاتي از قبيل : تعاريف، تاريخچه و مفهوم ايدئولوژي و ناسيوناليسم مطالب اساسي اين بخش­ها هستند. نويسنده ايدئولوژي حکومت را گروهي از هنجارها مي­داند که گروه و يا اجتماع سياسي براي پاسخگويي به نيازهاي اساسي خود معتبر مي­داند و دولتمردان تمام مساعي خود را براي تحقق آنها به کار مي­گيرند.

فصول سوم و چهارم که مباحث اصلي کتاب در آنها طرح شده است؛ تربيت دوره رضاشاه و پسرش را در بر مي­گيرد. نويسنده در فصل سوم از مراحل و گونه­اي تحول و تطور در ايدئولوژي حکومت پهلوي سخن مي­گويد که در سه مرحله قابل تقسيم است. در دوره­ اول اقتدارگرايي ملي، مذهبي و باستان گرايي و ليبرال محافظه کاري؛ در دوره دوم کنار گذاشتن ايده­هاي ليبرال و مذهبي و بازسازي هويت قومي به هويت ملي و در دوره سوم آلمان دوستي، نژادگرايي و برخورد علني با شعاير مذهبي را مي­توان نشان داد.

فصل چهارم به ايدئولوژي حکومت در دوره پهلوي دوم پرداخته است که به نظر نويسنده امتداد ايدئولوژي پهلوي اول است و شاخصه­هاي اصلي آن ناسيوناليسم فرهنگي – محافظه­کار و باستان­گرا است، با اين تفاوت که در اين زمان گفتمان ليبرال دموکراسي نيز در عرصه نظام بين­الملل وارد مي­شود. در پي آن شاه نيز مي­کوشد از مفاهيمي چون آزادي، حکومت، قانون و غيره بهره گيرد. از طرفي محمدرضا شاه برخلاف پدر محدوديتي براي اخذ مفاهيم قائل نبود و از هر مرامي براي استحکام حکومت استفاده مي­کرد. پهلوي دوم با تفسير مارکسيستي گونه تاريخ ايران اصلاحات ارضي و انقلاب سفيد را عليرغم تمامي تضادها و تناقض­هاي موجود در اين ديدگاه، به عنوان فاتحه­بخشي دوران فئودالي تاريخ ايران مي­دانست و در اين ميان نقش شاه به عنوان قهرمان اين اصلاحات بسيار بارزتر مي­شد.

کتاب با بهره­گيري از انبوهي منابع فارسي و خارجي نگاشته شده است. نويسنده تنها به استفاده و گردآوري مطالب اکتفا نکرده و تا حد امکان تحليل و موشکافي مطالب را در پيش گرفته است. کتاب با نثري روان، به سامان و در خور فهم تاليف شده است.

نادر خبازي

 

 

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

چاپ سنگی فارسی از نگاه شرق شناسان: هشت مقاله درباره تاریخچه چاپ سنگی فارسی

چاپ سنگی فارسی از نگاه شرق شناسان: هشت مقاله درباره تاریخچه چاپ سنگی فارسی

نویسندگان

کتاب حاضر، که مجموعه ای از مقالات و تتبعات ایران شناسان در باب چاپ و چاپخانه و به ویژه چاپ سنگی و تا

اندیشوران شیعی و عرفان ابن عربی

اندیشوران شیعی و عرفان ابن عربی

حسین شکرآبی

عرفان ابن عربی، اگرچه در مغرب اسلامی تکون یافت، اما در شرق جهان اسلام، رواج بیشتری پیدا کرد. ابن عرب

منابع مشابه بیشتر ...

تاریخ مختصر دولت قدیم روم

تاریخ مختصر دولت قدیم روم

محمدعلی فروغی

فروغی سیاست مردی است که از چهره‌های ادبی و آگاه جامعه محسوب می‌شده و همچنین دخالت مستقیم در تغییر سل

تاریخ نان در ایران

تاریخ نان در ایران

ویلم فلور

کتاب حاضر اثری ارزشمند از نویسنده به عنوان یک ایران شناس هلندی است. در این کتاب تاریخچه و جنبه های گ