۶۰۰
۹
۱۳۹۸/۲/۲۹
مسلمانان در اسپانیا (سال های 1614-1500م/ 1019-905ق)

مسلمانان در اسپانیا (سال های 1614-1500م/ 1019-905ق)

پدیدآور: لئونارد پاتریک هاروی ناشر: نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه تاریخ چاپ: ۱۳۹۷مترجم: عبدالله ناصری طاهری- انسیه باقری مکان چاپ: قمتیراژ: ۲۰۰نسخه

خلاصه

این کتاب روایتگر زندگی مسلمانانی است که در قرن شانزدهم میلادی در اسپانیا می زیستند و به اجبار از اسلام به مسیحیت گرویده بودند. آن ها با عنوان جدیدشان «موریسک» یعنی مسلمانان مسیحی شده تلاش های پنهانی در حفظ آیین اسلامی خود داشتند. این جامعه ی نو مذهب در ابتدا تلاش می کرد تا میان آموزه های دین جدید با مذب پیشین خود پیوند برقرار نماید، اما به تدریج با فشارها و سختگیری های دادگاه های تفتیش عقاید نسبت به تغییر مذهب واقعی آن ها، تنش هاو درگیری ها میان مسیحیان و مسلمانان بالا گرفت و قیام های اسلامی در مناطق مختلف اسپانیا و پرتغال به وقوع پیوست که این قیام ها به شدت سرکوب شد و سرانجام به اخراج تمام مسلمانان شبه جزیره ی ایبری در سال 1614 م انجامید.

معرفی کتاب

ترجمه ی کتابی که پیش روی خوانندگان است در زمینه ی مطالعات تاریخ اسپانیای اسلامی با آگاهی از سرنوشت مسلمانان پس از فروپاشی دولت های اسلامی در آنجا نوشته شده است و به خوبی نمایانگر شرایط دشوار حاکم بر مسلمانان از فاصله ی سال های 1614-1500 م است. یعنی سال های پس از معاهده ی دولت مسلمان بنواحمر در گرانادا/غرناطه در سال 1492م. با مسیحیان و واگذاری حکومت به آن هاست. در این دوره ی زمانی که به تدریج این عهدنامه از سوی مسیحیان زیر پا نهاده شد و به سمت تغییر مذهب اجباری مسلمانانی که پس از سقوط اسلام در اندلس بر دین خود باقی مانده بودند پیش رفت، مسلمانانی که در ادبیات تاریخی اسپانیا و نیز تاریخ ادبیات عرب به مدجنان یا مودخارها معروف هستند، این مسلمانان با صدور احکام جدید از سوی مسیحیان مجبور به تغییر مذهب یا اخراج از اسپانیا شدند. این فرمان های جدید در برخی مناطق موجب نارضایتی مسلمانان و منجر به قیام هایی از سوی آنان شد. مسیحیان حاکم تمامی این قیام ها را سرکوب و در نهایت مسلمانان در این دوره شیوه ی جدیدی از «زیست پنهانی» را آغاز کردند. نویسنده در این کتاب به استناد اسناد دست اول به تبیین شرایط زیستی و فرهنگی مسلمانان در آن دوران و نیز به بررسی این فرمان ها و احکام در مناطق مختلف پرداخته و آن ها را تجزیه و تحلیل کرده است. این اثر تحقیقی منبعی مهم در این دوره ی تاریخی از حیات سیاسی- اجتماعی مسلمانان پس از عصر سقوط است که پژوهشگران کمتر با آن آشنایی دارند.

ماجرای این گزارش تاریخی از سال 1500م/905ه، و یا به طور دقیق تر از 18 دسامبر سال 1499م/904ه آغاز می شود. در آن زمان ساکنان آلباییسین / البیازین در بخش مهم مسلمان نشین گرانادا / غرناطه از ناکارآمدی مقامات کاستیل / قشتاله در رعایت مفاد اساسی مشخص شده برای این شهر که هشت سال پیش تسلیم شده بود به ویژه تعهداتی که نسبت به حقوق مسلمانان وجود داشت، به ستوه آمده و شورش کردند تا زمام امور شهر را به عهده بگیرند. ساکنان آنجا به آسانی کنترل محله های باریک و پرپیچ و خم را در دست گرفتند، اما از آنجا که این جنبش بسیار ناگهانی و بدون برنامه ریزی صحیح صورت گرفته بود، در عرض سه روز از هم پاشید و هنگامی که دامنه ی این جنبش به کوه های آلپوخاراس/ البشارات، که شرایط در آنجا متفاوت از آلباییسین / البیازین بود، کشانده شد، در آلباییسین/ البیازین به سرعت نظمی دوباره حاکم شد. با وجود این، رخدادهایی که بین دسامبر 1499 م / 904 ه، تا ژانویه 1500 م، در گرنادا / غرناطه رخ داد، تاکنون هم در خاطره ها باقی مانده است. اگر به آن حوادث فقط به عنوان حوادث بومی نگریسته شود باید آن را به مثابه جنبش مدنی نگریست، که توسط عملیات شدید نظامی سرکوب شد، در غیر این صورت اگر در زمره تاریخ شبه جزیره ایبری در نظر گرفته شود، به عنوان شروع دوره ای مورد توجه قرار می گیرد که منجر به پایان یافتن اسلام اسپانیایی در حدود 114 سال پس از آغاز آن شد.

حاکمان مسیحی مناطق مختلف اسپانیا تا پیش از پایان سال 1499م، هم بر مسلمانان و هم بر شهروندان مسیحی حکمرانی می کردند و مسلمانان در اسپانیا از جایگاه خوب و مطمئنی برخوردار بودند. اگرچه گاهی اوقات و در مکان هایی دشمنی با مسلمانان نمود پیدا می کرد، ولی هرگز در این مسئله که آن ها به سرزمینی تعلق دارند که در آن به دنیا آمده اند، تردید به وجود نیامده بود. تا اینکه در اوائل سال 1500 م، به بعد به طور جدی روندی آغاز شد که منجر به حذف مسلمانان از جامعه ی اسپانیا شد. در مرحله ی اول آن ها را مجبور به تغییر دین می کردند. البته این کار به یک باره انجام نشد و روند اجرای آن تا اواسط دهه ی 1520م/925ه، که باقی مانده ی مسلمانان مجبور به تسلیم شدند، ادامه یافت و به دنبال آن و در اواخر قرن شانزدهم، دوران آزار و اذیت مسلمانان آغاز شد و سرانجام زمان اخراج و محو تمام مسلمانان از خاک اسپانیا فرا رسید. یعنی اخراج 1614-1609م/1019-1014ه. پس از آن تاریخ، حداقل در ظاهر هیچ مسلمانی باقی نماند. در حقیقت تعداد مسلمان به جای مانده به قدری کم بود که می توان گفت سال 1614م، عملا خاتمه ی حضور مسلمانان و اسلام در اسپانیا بود. 

بدین ترتیب این کتاب روایتگر زندگی مسلمانانی است که در قرن شانزدهم میلادی در اسپانیا می زیستند و به اجبار از اسلام به مسیحیت گرویده بودند. آن ها با عنوان جدیدشان «موریسک» یعنی مسلمانان مسیحی شده تلاش های پنهانی در حفظ آیین اسلامی خود داشتند. این جامعه ی نو مذهب در ابتدا تلاش می کرد تا میان آموزه های دین جدید با مذب پیشین خود پیوند برقرار نماید، اما به تدریج با فشارها و سختگیری های دادگاه های تفتیش عقاید نسبت به تغییر مذهب واقعی آن ها، تنش هاو درگیری ها میان مسیحیان و مسلمانان بالا گرفت و قیام های اسلامی در مناطق مختلف اسپانیا و پرتغال به وقوع پیوست که این قیام ها به شدت سرکوب شد و سرانجام به اخراج تمام مسلمانان شبه جزیره ی ایبری در سال 1614 م انجامید.

فهرست فصل ها:

فصل یکم: آغاز اسلام مخفی در شبه جزیره ی ایبری

فصل دوم: مسلمانان اسپانیا تحت فرمان جدید

فصل سوم: وضعیت مسلمانان آراگون و والنسیا تا زمان تغییر اجباری دین

فصل چهارم: مسلمانان پنهان در سرزمین های پادشاهی کاستیل و آراگون، 1560-1525 م

فصل پنجم: زندگی ادبی مسلمانان مخفی اسپانیا

فصل ششم: جنگ ها و بحران ها: گرانادا/ غرناطه، 1571-1567م

فصل هفتم: همسان سازی یا طرد؟ دهه های 1570 م و 1580 م

فصل هشتم: آخرین کتاب های نوشته شده به زبان عربی در اندلس و مسئله ی یکسان سازی

فصل نهم: اخراج

فصل دهم: روابط بین المللی

فصل یازدهم: نتایج ناخوشایند

فصل دوازدهم: هورناخوس/ هوناخوس: یک مرد خاص

 

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

الحوزة العلمیة فی الحلة نشأتها و انکماشها الاسباب و النتائج 562 ـ 951 هـ

الحوزة العلمیة فی الحلة نشأتها و انکماشها الاسباب و النتائج 562 ـ 951 هـ

عبدالرضا عوض

کتاب حاضر حوزه علمیه در حله را از سال 562 ق یعنی سالی که علی بن محمد بن شهریار به حله مهاجرت کرده و

کاوش در ایران (عکس های اریش اف. اشمیت. سال های 1319- 1309 خورشیدی)

کاوش در ایران (عکس های اریش اف. اشمیت. سال های 1319- 1309 خورشیدی)

عایشه گورسان سالتسمان

تا اواخر نیمه ی اول سده ی بیستم میلادی به جز حفاری هایی که مدتی در انحصار فرانسویان بود، ایران از نظ