۴۵۵
۱۵۸
۱۳۹۸/۳/۲
اندیشه ی ابن خلدون؛ عصبیت و دولت

اندیشه ی ابن خلدون؛ عصبیت و دولت

پدیدآور: محمدعابد الجابری ناشر: نشر شرکت انتشارات علمی و فرهنگیتاریخ چاپ: ۱۳۹۸مترجم: احمد فرادی اهوازیمکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۰۰۰نسخهشابک: 2-720-436-600-978تعداد صفحات: ۵۰۴ص

خلاصه

کتاب پیش رو از آثار مهم اندیشمند معاصر محمدعابد الجابری است. جابری در این کتاب این فرضیه ی عام را مطرح می کند که فهم تطور و صیرورت تاریخ عربی اسلام از مجرای نظرات ابن خلدون در باب این تاریخ بهتر صورت می گیرد. نیز کتاب به روشنی این ادعای ابن خلدون را می نمایاند که علم عمران یک علم کاملا نو بنیاد بود که از دانش های پیشین تمدن عربی متفاوت، و بدیع است. ابن خلدون با انتقاد از مورخان پیشین و با ارائه ی نگرشی جدی نظریه پردازی خویش را شروع می کند و با ابداع دانشی جدید به نام «علم عمران»، که نمونه ی نگرش انتقادی او از تاریخ است، به مطالعه ی تاریخ می پردازد.

معرفی کتاب

کتاب پیش رو از آثار اولیه و عمده ی مولف است. او در این اثر، این فرضیه ی عام را مطرح می کند که فهم تطور و صیرورت تاریخ عربی اسلامی از مجرای نظرات ابن خلدون در باب این تاریخ بهتر صورت می گیرد. او بعدها این فرضیه را می پرورد بتواند برخی عوامل موثر را معرفی کند. همان عواملی که پیش تر در این کتاب برجسته شده بود. تأثیر پذیری جابری از ابن خلدون در جای جای آثار او نمایان است. این تأثیرپذیری حتی در به کارگیری مفاهیم و الفاظ نیز قابل ردگیری است. فارغ از منظر بالا، این کتاب عمق، کلیت و نوآوری اندیشه های ابن خلدون را به صورت درخوری نشان می دهد. همچنین به روشنی این ادعای ابن خلدون را می نمایاند که علم عمران یک علم کاملا نوبنیاد بود که از دانش های پیشین تمدن عربی - در شاخه های مختلفش - متفاوت، و بدیع است. هم به این دلیل و دلایل دیگری که خواهیم دید این اثر از بهترین آثار نوشته شده در باب اندیشه های ابن خلدون است.

مقدمه ی کتاب ابن خلدون از حیث بحث و مطالعه اشباع شده است اگرچه بخش عمده ی ابهامی که ابن خلدون پژوهان با آن روبه رو هستند از خود مقدمه ی ابن خلدون سرچشمه می گیرد. چون جملات سربسته و واژگان بدون شرح و ترکیب های پیچیده ای که هر پژوهشگری را گیج و منگ می کند در آن فراوان است. ابن خلدون پژوهان اکثرا برای تأکید بر اصالت اندیشه ها و نوآوری نظریه های او و برای ستایش از وی به عنوان اندیشمندی مبتکر که هیچ یک از پیشینیان، چه یونانی و چه مسلمان، بر او پیشی نگرفته اند به بسیاری از آرای وی روی آورده اند که در حوزه ی سیاست و اجتماع و اقتصاد گفته است. بسیاری از کسانی که این راه را برگزیده اند به یقین معتقدند که اندیشه ی بشری تنها زمانی متوجه حقایق اجتماعی و سیاسی کشف شده توسط ابن خلدون شد که مقدمه ی او پس از پنج سده از زمان مرگش به چاپ رسیده بود. و بدین ترتیب آنان وقتی به یادآوری آرای ابن خلدون می پردازند ذهنشان به سوی سایر اندیشمندان سمت و سو می گیرد و به دیگر پیشاهنگان بزرگ مطالعات اجتماعی نوین ورهبران مذاهب اجتماعی و اقتصادی دوران حاضر می گراید. خطای روش شناختی از همین جا آب می خورد، خطایی که بسیاری از دوستداران ابن خلدون با اینکه آن را تذکر می دهند در گردابش افتاده اند. و منظور از آن خطا نگرشی است که با دیده ی اکنون می نگرد و از مبدأ اندیشه ی معاصر می آغازد تا آرا و نظریه های اجتماعی و سیاسی و اقتصادی وارده در مقدمه را بفهمد. در حالی که اندیشه ی اجتماعی هماره به دوره ای که در آن جلوه گر شده و به گرفتاری های مردمان آن دوره وابسته است؛ از این رو، هویت حقیقی خویش و دلالت صحیح خود را از دست خواهد داد، اگر برای فهم آن در پرتو داده های دوره ای دیگر بکوشیم که تفاوت گسترده ای با آن دوره دارد؛ همچون تفاوت آشکار و ملموسی که میان همه ی حوزه های دوره ی میانه با دوره ی معاصر وجود دارد. این درست همان نکته ای است که ابن خلدون در باب آن هشدارمان می دهد، آن گاه که با قدرت پای می فشارد که «از اغلاط پوشیده ی تاریخ، از یاد بردن این اصل است که احوال امت ها و نسل ها در نتیجه ی تبدل و تغییر اعصار و گذشت روزگار تغییر می پذیرد».

مطالب در دو بخش ارائه گردیده است:

بخش نخستین: ابن خلدون و علم نو بنیاد او

بخش دوم: عمران بشری و حرکت تاریخ، عصبیت و دولت

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

سیاست ورزی در ایران عصر صفوی (قدرت، دیانت، بلاغت)

سیاست ورزی در ایران عصر صفوی (قدرت، دیانت، بلاغت)

کالین میچل

مرکزیت تشیع دوازده امامی در طرح توسعه ی شاهنشاهی صفوی قابل انکار نیست، اما انبوهی از عوامل مهم دینی

شیعیان متقدم: جستارهایی در تبار اجتماعی شیعه تا پایان قرن چهام هجری

شیعیان متقدم: جستارهایی در تبار اجتماعی شیعه تا پایان قرن چهام هجری

محمدحسین افراخته

تاریخ تشیع در پنج قرن اول را می توان مهم ترین دوران شیعه قلمداد نمود. تشیع در این دوران به عنوان یک

منابع مشابه بیشتر ...

امامت علوی در سیره ی نبوی: گونه شناسی و مصداق یابی

امامت علوی در سیره ی نبوی: گونه شناسی و مصداق یابی

سید حسن سبزواری

پژوهش حاضر با تجزیه و تحلیل جامع نگر از سیره ی نبوی وانتزاع عناوین متعدد، به بررسی انوع گونه ها و را

اندرز به سلطان: نصیحت و سیاست در اسلام قرون میانه

اندرز به سلطان: نصیحت و سیاست در اسلام قرون میانه

نگین یاوری

نویسنده در این کتاب روش مطالعه در تاریخ اندیشه ی اسلامی را از بنیاد متحول می کند و لزوم توجه به مسیر