۲۷۳۲
۰
۱۳۸۴/۱/۲۲
بکتاشيه در آناتولي ( متن ترکي استانبولي )

بکتاشيه در آناتولي ( متن ترکي استانبولي )

پدیدآور: ثريا فاروقي

معرفی کتاب

آثار فراواني در زبان هاي ترکي و اروپايي در باره بکتاشيه نوشته شده اما مع الاسف در فارسي مطلب مفصل و مستندي در باره تاريخ اين طريقت شگفت و پرماجرا در دست نيست.
ثريا فاروقي از متخصصين تاريخ عثماني است که بيش از سه دهه است که با استفاده از آرشيوهاي عثماني و آثار ديگر تحقيقاتي در باره تاريخ عثماني داشته است. از آن جمله کتاب بکتاشيه اوست که گرچه در دوره جواني نوشته اما همچنان به عنوان اثري قابل استفاده مطرح بوده و در سال 2003 ترجمه ترکي استانبولي آن منتشر شده است. اين معرفي مربوط به همان ترجمه ترکي است با عنوان:
َAnadoluda Bektasilik, Suraiya Faroqi, simurg, 2003
وي در مقدمه مفصل بر اين کتاب به پيشينه کارهايي که در باره بکتاشيه نوشته شده پرداخته و به خصوص در باره ديدگاه هاي فواد کوپريلي از نويسندگان برجسته چند دهه پيش ترکيه ياد کرده است. نظر کوپريلي آن است که بکتاشيه طريقتي است که نقش مهمي در جدا کردن ترکان از آيين شمنيزم به سوي اسلام داشته است.
همچنين تحقيقات فراواني در باره زاويه هاي بکتاشيه صورت گرفته که کتاب عمر لطفي بارکان در باره اين زاويه ها در قرن 15 و 16 برجستگي خاصي دارد.
فاروقي در اين مقدمه اشاره به نقش بکتاشيه در آناتولي کرده و اين که چگونه عثماني ها همان طور که آناتولي را با اين طريقت تصرف کردند در بالکان نيز با استفاده از آن بر آن ناحيه مسلط شدند.
احمد پاشا اجاق از ديگر مورخان معاصر ترکيه است که در باره بکتاشيه تحقيقات فراواني انجام داده است.
وي در مقدمه تأکيد مي کند که شناخت آناتولي و بکتاشيه در گرو يکديگر است
بکتاشي ها عمدتا در روستاها و حاشيه شهرها بودند و دولت عثماني با کمک آنان که رنگ و بوي شيعي هم داشتند تلاش کرد تا با رافضه يعني شيعياني که قلبا با صفويان بودند مبارزه کند. بدين ترتيب ريشه نفوذ صفويان از آناتولي کنده شد.
در هر حال مؤلف تأکيدش بر اين است که بدون فهم طريقت هايي مانند مولويه که گولپينارلي در باره آن کار کرده و يا طريقت بکتاشيه نمي توان دولت عثماني را فهميد.
يکي از مهم ترين کارهاي علمي در باره بکتاشيه به قلم Tohn Kingsley Birge نوشته شده است.
ثريا فاروقي به آراء و عقايد ديني بکتاشيان نپرداخته بلکه صرفا به تاريخ آنان و نقش شان در گستره حوزه عثماني توجه کرده است.
اين کتاب در چهار بخش تنظيم شده است:
بخش اول در باره جغرافياي تکايا و زاويه هاي بکتاشيه که عمدتا در خارج از شهرها بودند.
بخش دوم در باره بکتاشيه به مثابه واحدهاي اقتصادي که عمدتا کار کشاورزي مي کردند و در اين زمينه با بزرگان و اشراف مناطق به اجبار مناسبات و مسائلي داشتند. در اين فصل سهم بکتاشيه در کشاورزي نشان داده شده است . براي مثال زاويه عبدالموسي ميان قرن هاي 16 – 19 دايم بر زمين هايش افزوده مي شده است.
بخش سوم در باره مناسبات اجتماعي بکتاشيه با گروه هاي گوناگوني از مردم که در زاويه هاي بکتاشي رفت و آمد داشتند.
بخش چهارم در باره بسته شدن در زاويه هاي بکتاشي در سال 1826 متعاقب سياست محمود دوم و مشاوران او و اين که به چه دليل دست به اين اقدام زدند و پيامدهاي آن چه بود.

ثريا فاروقي از منابع مختلفي استفاده کرده که يکي از نخستين آنها کتاب سياحتنامه اولياء چلبي است.
مناقب نامه ها از جمله ولايت نامه حاجي بکتاش يا مناقب نامه پيري بابا و بسياري ديگر هم از منابع اوست.
آرشيوهاي عثماني هم اطلاعات زيادي در باره اين زاويه ها دارد که از آنها استفاده شده است.
گفتني است که عناويني مانند قزلباش و علوي و بکتاشي به جاي يکديگر به کار مي رفت. اين طريقت در تمام اين دوره آلت دست عثماني بوده و نفوذ کامل در آنها داشت و حتي تا دوردست ها مي توانست باباهاي بکتاشي را از سرپرستي تکايا و زاويه ها بردارد.
در پايان کتاب چند جدول آمده است:
فهرست زاويه هاي بکتاشي بر اساس سياحتنامه اولياء چلبي و مقايسه آنها با آنچه در دفاتر مهمه آمده است.
فهرست زاويه هاي بکتاشي که در برگه هاي اوقاف قرن 17 – 19 آمده است.
فهرست تکيه هاي بکتاشي در دوران محمود سوم
کتابشناسي، اعلام و چند نقشه هم در پايان کتاب آمده است.
نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

سفرنامه تفلیس به انضمام نخستین رساله در تعلیم و تربیت جدید در عهد قاجار

سفرنامه تفلیس به انضمام نخستین رساله در تعلیم و تربیت جدید در عهد قاجار

میرزا تقی خان انصاری کاشانی

سفرنامه تفلیس یکی از مجموعه سفرنامه‌های ایرانیان به فرنگ در صد و پنجاه سال پیش است. این سفرنامه گزار

نام های باستانی استان میانه (مرکزی)

نام های باستانی استان میانه (مرکزی)

مصطفی پاشنگ

نام های باستانی گزارش کننده هم زبانی و فرهنگ چند ساله مردم ایران است که تنها در استان میانه (مرکزی)

منابع مشابه بیشتر ...

تعامل حکومت صفویه با اقلیت های دینی و مذهبی

تعامل حکومت صفویه با اقلیت های دینی و مذهبی

حسن احمدیان دلاویز

این کتاب در پنج فصل و یک خاتمه به همراه فصلی در کلیات تنظیم شده است. تبیین همکاری و تعامل مثبت و ساز

خلقت نوری پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل البیت علیهم السلام در اندیشه امامیه نخستین

خلقت نوری پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل البیت علیهم السلام در اندیشه امامیه نخستین

امداد توران

بحث خلقت نوری پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل البیت علیهم السلام در زمره مهم ترین مباحث پیامبر شناس