۳۲۸۰
۰
۱۳۸۴/۹/۲۶
مباني ايدئولوژيک حکومت در دوران پهلوي

مباني ايدئولوژيک حکومت در دوران پهلوي

پدیدآور: محمد حسن آصف

معرفی کتاب

مباني ايدئولوژيک حکومت در دوره پهلوي<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

 

پروژه ناقص مشروطه خواهي که در صدد استقرار حکومت قانون بود صرف نظر از جدال روشنفکران و مشروطه خواهان بر سر کلمه « قانون » با دخالت­هاي روس و انگليس و شروع جنگ جهاني اول تنها به حفظ استقلال کشور قناعت کرد. به دنبال آشوب­ها و ناامني­هاي موجود در کشور پس از انقلاب مشروطه انديشه­هاي روي کار آمدن دولت اقتدارگرا و ناسيوناليست در مجامع روشنفکران برلن تبليغ مي­شد؛ جملاتي از قبيل کاوه، ايرانشهر و فرنگستان روجبن اصلي اين انديشه بودند. با اين پيش زمينه­ها رضاخان ميرپنج با حمايت انگليسي­ها کودتا کرد و در صدد ساختن دولت مدرن برآمد. به علت خاستگاه غيرمردمي دولت کودتا و سپس­تر حکومت پهلوي، استفاده از مولفه­هاي مدرن مشروعيت حکومت جايگزين انديشه سنتي و اسلامي شد. کتاب « مباني ايدئولوژيک حکومت در دوره پهلوي » به نحوه اين جايگزين و تلاش­هاي حکومت پهلوي براي توجيه سلطه خود مي­پردازد.

کتاب در 4 فصل سامان يافته است، دو فصل نخست که به مباحث نظري موضوع پرداخته است، ضمن اعتراف به در خور توجه بودن علت اصلاله کلام قدري موجب ملال خواننده مي­شود. موضوعاتي از قبيل : تعاريف، تاريخچه و مفهوم ايدئولوژي و ناسيوناليسم مطالب اساسي اين بخش­ها هستند. نويسنده ايدئولوژي حکومت را گروهي از هنجارها مي­داند که گروه و يا اجتماع سياسي براي پاسخگويي به نيازهاي اساسي خود معتبر مي­داند و دولتمردان تمام مساعي خود را براي تحقق آنها به کار مي­گيرند.

فصول سوم و چهارم که مباحث اصلي کتاب در آنها طرح شده است؛ تربيت دوره رضاشاه و پسرش را در بر مي­گيرد. نويسنده در فصل سوم از مراحل و گونه­اي تحول و تطور در ايدئولوژي حکومت پهلوي سخن مي­گويد که در سه مرحله قابل تقسيم است. در دوره­ اول اقتدارگرايي ملي، مذهبي و باستان گرايي و ليبرال محافظه کاري؛ در دوره دوم کنار گذاشتن ايده­هاي ليبرال و مذهبي و بازسازي هويت قومي به هويت ملي و در دوره سوم آلمان دوستي، نژادگرايي و برخورد علني با شعاير مذهبي را مي­توان نشان داد.

فصل چهارم به ايدئولوژي حکومت در دوره پهلوي دوم پرداخته است که به نظر نويسنده امتداد ايدئولوژي پهلوي اول است و شاخصه­هاي اصلي آن ناسيوناليسم فرهنگي – محافظه­کار و باستان­گرا است، با اين تفاوت که در اين زمان گفتمان ليبرال دموکراسي نيز در عرصه نظام بين­الملل وارد مي­شود. در پي آن شاه نيز مي­کوشد از مفاهيمي چون آزادي، حکومت، قانون و غيره بهره گيرد. از طرفي محمدرضا شاه برخلاف پدر محدوديتي براي اخذ مفاهيم قائل نبود و از هر مرامي براي استحکام حکومت استفاده مي­کرد. پهلوي دوم با تفسير مارکسيستي گونه تاريخ ايران اصلاحات ارضي و انقلاب سفيد را عليرغم تمامي تضادها و تناقض­هاي موجود در اين ديدگاه، به عنوان فاتحه­بخشي دوران فئودالي تاريخ ايران مي­دانست و در اين ميان نقش شاه به عنوان قهرمان اين اصلاحات بسيار بارزتر مي­شد.

کتاب با بهره­گيري از انبوهي منابع فارسي و خارجي نگاشته شده است. نويسنده تنها به استفاده و گردآوري مطالب اکتفا نکرده و تا حد امکان تحليل و موشکافي مطالب را در پيش گرفته است. کتاب با نثري روان، به سامان و در خور فهم تاليف شده است.

نادر خبازي

 

 

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

سیرت محمد رسول الله (ص) (ترجمه سیره ابن هشام)

سیرت محمد رسول الله (ص) (ترجمه سیره ابن هشام)

ابن اسحاق - ابن هشام

سالها پیش باید انجام می گرفت. مقصودم ارائه ترجمه کامل سیره ابن اسحاق ب

کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی

کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی

محمدحسین رجبی(دوانی)

در تاریخ اسلامی به ویژه از دیدگاه ماشیعیان، نام کوفه با پیمان شکنی و بی وفایی همراه است؛ به گونه ای

منابع مشابه بیشتر ...

در مسیر احیای آثار حکیم ابونصر فارابی

در مسیر احیای آثار حکیم ابونصر فارابی

اکبر اسدعلیزاده

کتاب پیش رو در صدد معرفی طرح پژوهشی موسوعه حکیم ابونصر فارابی و بیان مراحل و شیوه های پژوهشی آن و گز

زمانه، زندگی و کارنامه ملاحسین واعظ کاشفی

زمانه، زندگی و کارنامه ملاحسین واعظ کاشفی

مصطفی گوهری فخرآباد

کتاب پیش رو نوشتاری است که سعی دارد دسته ای از ابهامات معطوف به کاشفی را برطرف سازد.