۲۸۵
۷۸
۱۴۰۰/۴/۱۷
سیاه قلم: احوال و آثار استاد علی محمد اصفهانی

سیاه قلم: احوال و آثار استاد علی محمد اصفهانی

پدیدآور: مهدی مکی نژاد ناشر: متنتاریخ چاپ: ۱۳۹۹مکان چاپ: تهرانشابک: 4-295-232-964-978تعداد صفحات: ۲۷۲

خلاصه

سیاه قلم یک فن و روش نقاشی زیر لعاب است که در اواخر دوره ی قاجار بسیار مورد اقبال هنرمندان کاشی ساز قرار گرفت. استاد علی محمد اصفهانی کاشی ساز ماهر و نقاشی توانا بود که دستی نیز بر معماری داشت

معرفی کتاب

کاشی با قدمت هزاران سال در ایران، دارای ظرفیت های مختلف هنری، کاربردی، تاریخی و فرهنگی است که در طی قرن ها، این فن شریف و این صنعت کاشانی تکامل یافته و در شهر و دیار پراکنده شده و در خاطره ی جمعی ما جای گرفته است. هرکدام از رنگ ها و نقش ها و نشانه های تصویری در کاشی ها، آیینه ی خاطرات گذشته ی ما هستند که قرن ها با مفاهیم و مضامین ادبی، تاریخی، اسطوره ای و خوشنویسی درهم آمیخته و بخشی از فرهنگ تصویری و تجمسی ما را تشکیل داده اند. از این منظر، کاشی های هر دوره، بازتابی از گرایش های زیباشناسی و فکری و هنری همان دوره است. در واقع بوم کاشی، آیینه ای است که می توان در آن، ذوق و سلیقه ی مردم و حاکمان را نظاره کرد. دوره ی قاجار یکی از مهم ترین دوره های تاریخ هنر ایران است که تحت تأثیر صنعت عکاسی، چاپ سنگی، روزنامه ها و همچنین گسترش روابط با اروپا قرار گرفته است. در این دوره با واردات انواع کالاهای مصرفی، بسیاری از کارگاه های سنتی تعطیل شده اند؛ اما بازار کاشی نه تنها کساد نشده، بلکه به عنون یک پدیده ی جذاب و لوکس به شدت مورد اقبال خاص و عام قرار گرفته و علاوه بر کارکردهای ساختمانی، به عنوان یک بوم نقاشی نیز مورد استقبال سیاحان، درباریان و حاکمان واقع شده است. توسعه ی شهر تهران در سال 1284 ق موجب ساخت و ساز ابنیه ی جدید، به ویژه عمارت های درباری شد؛ از این رو، کاشی به عنوان ماده ای محکم و جذاب، بیش از پیش مورد اقبال و استفاده قرار گرفت. این امر هنرمندان مختلفی از جمله استاد علی محمد اصفهانی را به تهران کشاند. وی در سال 1301 ق به توصیه ی مرداک اسمیت، به تهران عزیمت کرد و در جنوب دارالخلافه و نزدیک دروازه ی شاهزاده عبدالعظیم، اقدام به راه اندازی کارخانه ی کاشی سازی نمود. از همین زمان به مدت ده سال، این کارخانه مرکز تولید با کیفیت ترین کاشی ها و در واقع مهم ترین مرکز کاشی های پایتخت گردید. علی محمد استادی خلاق بود و در طراحی، نقاشی معماری و کاشی سازی تبحری مثال زدنی داشت. از این رو به سرعت مشهور شد و هنرمندان دیگر نیز همکار و همراه او شدند.

در کارخانه ی علی محمد، انواع کاشی های ساختمانی و غیرساختمانی و ظروف سفالی ساخته می شد. مهم ترین تکنیکی که او و دیگر هنرمندان اصفهانی در تهران رواج دادند، تکنیک نقاشی زیر لعاب بود. این تکنیک، کاشی را به بوم نقاشی تبدیل کرد؛ زیرا در این روش اجرای بسیار دقیق طرح های ظریف، امکان پذیر بود. علی محمد در کاشی های دیواری نیز بسیار خوش درخشید و علاوه بر تولید انواع کاشی های برجسته و مشبک در ابعاد مختلف، به ویژه قطعات بزرگ، توانست گام مهمی در استاندارد سازی اولیه ی تولیدات کارخانه کاشی پزی بردارد.

آثار استاد علی محمد بسیار پراکنده و متنوع است. بخشی از آثار وی که به سفارش اروپاییان، به ویژه مرداک اسمیت و موسیر لومر فرانسوی ساخته شده، درموزه های خارج از کشور مثل موزه ی ویکتوریا آلبرت لندن نگهداری می شوند و بخش دیگر آن ها، در شهرهای تهران و اصفهان، درموزه ها یا اماکن عمومی ومذهبی مثل حرم عبدالعظیم دیده می شوند. دراین طیف وسیع آثار، انواع تکنیک های کاشی مثل زرین فام، نقاشی زیر لعاب، مشبک، برجسته و هفت رنگ به کار رفته است. از این بابت علی محمد یک کاشی پز منحصر به فرد و به اصطلح هفت قلم بوده که مورد توجه پژوهشگران داخلی و خارجی قرار گرفته است. کتاب حاضر ماحصل تلاش جمعی گروه علمی و سایر پژوهشگران این حوزه است و اولین نوشتاریست که در خصوص آثار یک هنرمند کاشی ساز در قالب یازده مقاله به چاپ رسیده است. 

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

تاریخ جنگ در متون مقدس اسلام و مسیحیت

تاریخ جنگ در متون مقدس اسلام و مسیحیت

گروه نویسندگان

بشر همواره گرفتار جنگ و کشمکش و خون ریزی بوده است. متون مقدس و تاریخ ادیان نیز راوی جنگ ها و کشمکش ه

مشروطه به روایت کسروی: سومین اثر احمد کسروی درباره مشروطیت بر اساس یادداشت های او در روزنامه پرچم

مشروطه به روایت کسروی: سومین اثر احمد کسروی درباره مشروطیت بر اساس یادداشت های او در روزنامه پرچم

مهدی نورمحمدی

این کتاب بر اساس یادداشت های کسروی در روزنامه ی پرچم در سال های 1320 و 1321 خورشیدی فراهم آمده و سوم